Cầm cố (thế chấp) nhà hay còn gọi là “thụt nhà”, “cố nhà”... là hiện tượng khá phổ biến hiện nay, đặc biệt tại khu vực TP.HCM. Theo đó, khi chủ nhà cần gấp một khoản tiền lớn, họ thường đi cầm cố nhà cho ai có nhu cầu để vay tiền. Bên cầm cố sẽ được quyền sử dụng, khai thác giá trị sử dụng ngôi nhà đó trong thời gian nhận thế chấp.

Đến kỳ hạn giao kèo chủ nhà sẽ mang tiền trả lại cho người nhận cố nhà và nhận lại nhà của mình. Bà H.T.H., ngụ Q.12 cho biết, cách làm này sẽ giúp cho mình nhanh có tiền mà không phải trả lãi suất. Nó không giống như vay ngân hàng hay tín dụng chợ đen đều phải thế chấp ngôi nhà song vẫn phải trả lãi. Tuy nhiên, cũng vì ưu điểm này mà không ít người rơi vào cảnh “dở khóc dở cười”.
Một trong các chiêu mà các đối tượng nhận cầm cố nhà giăng ra chính là cho thuê bất động sản đó dài hơn so với thời gian mà họ đã giao kèo với chủ nhà. Bà H. cho biết, mới đây bà có nhận một khoản tiền và cố căn nhà có diện tích sử dụng hơn 100m2, hai lầu, ở trên đường Tô Ký (Q.12) với giao kèo là 2 năm, đổi lại bà H. nhận gần 250 triệu đồng.
Sau 2 năm, bà H. đến trả lại tiền cho một người tên Nam (theo thông tin trong hợp đồng là ở Q. Phú Nhuận) thì người này vẫn nhận lại tiền và trả lại các giấy tờ cho bà H., đồng thời có dặn: Còn một gia đình người nước ngoài, vài ngày nữa sẽ dọn đi.
Khi tìm hiểu, bà H. mới té ngửa: Gia đình người nước ngoài đó đã ký hợp đồng thuê nhà với ông Nam có thời hạn 3 năm cũng theo dạng “cố nhà”. Theo hợp đồng cho thuê nhà giữa gia đình người nước ngoài này và ông Nam thì mỗi tháng, họ phải trả cho ông Nam 10,5 triệu đồng, năm đầu tiên họ phải trả trước 6 tháng và cọc tiền thế chân 2 tháng. Sau 6 tháng đó sẽ đóng tiếp cho 6 tháng cuối của năm.
Tương tự, khi ký tiếp hợp đồng thuê nhà mới có thời hạn 3 năm thì ông Nam bắt họ phải thanh toán trước số tiền nhà là 18 tháng, một nửa thời gian của hợp đồng mới (vẫn giữ cọc 2 tháng) nhưng lúc này tiền nhà đã tăng lên thành 12 triệu đồng/tháng.
Như vậy, gia đình người nước ngoài phải đóng số tiền 261 triệu đồng (cùng với 21 triệu đồng tiền thế chân trước đó). Giữa năm 2015, bà H. đến lấy lại nhà thì gia đình người nước ngoài không đồng ý, họ đưa ra bản hợp đồng thuê nhà và đã thanh toán số tiền thuê cho đến cuối năm 2015 (ít nhất còn 6 tháng nữa).
Sau khi bà H. chứng minh được mình là chủ nhà hợp pháp thì gia đình người nước ngoài mới biết mình bị lừa. Lúc này, gia đình người nước ngoài gọi điện cho ông Nam thì số điện thoại khóa máy.
Sau nhiều ngày không gọi được để giúp gia đình người nước ngoài đó, bà H. tìm đến địa chỉ ghi trong hợp đồng thì không có ai là Nam ở địa chỉ nói trên. Những vụ việc như của bà H. không phải hiếm gặp, vì sự cả tin và lỏng lẻo trong giao dịch thế chấp tài sản.

Ông Nguyễn Tuấn Hưng, Giám đốc một công ty bất động sản tại Q.12 cho rằng, cách cầm cố nhà đơn giản như trên hiện khá phổ biến.

Nhận thế chấp nhà đ... rao bán

Bên cạnh chiêu thức “cố nhà” lần hai như trên thì còn đó một số chiêu thức khác của các đối tượng xấu để chiếm đoạt tài sản của người khác chính là bán rẻ, bán gấp ngôi nhà đang thế chấp. Ông Hưng kể lại một vụ việc gần đây rằng, có một người bạn ở Q. Gò Vấp cầm cố nhà với thời hạn 3 năm.
Đến khi nhận lại nhà thì có người đến nói rằng, họ mua căn nhà này và đã đặt cọc, hiện đang chuẩn bị làm các thủ tục sang tên và chuyển số tiền còn lại trong vòng vài tháng tới, yêu cầu những người trong nhà dọn đi nơi khác.
“Tá hỏa trước thông tin này, anh bạn tôi mới mời người đó vào nhà, đưa các giấy tờ (bản chính) cho họ xem thì người này mới ngã ngửa người là đã bị lừa. Gọi điện lại cho người bán căn nhà thì điện thoại đổ chuông nhưng vừa bắt máy và nhận ra việc bị lộ, người kia liền tắt máy.
Lúc này, người đó mới kể lại đầu đuôi sự việc: Cách đó vài tháng, thấy có người rao bán căn nhà nói trên với giá rẻ, sau khi nhìn thấy bản giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có công chứng (thực chất là bản mà chủ nhà giao cho người cố nhà) nên họ tin tưởng và đặt cọc số tiền 50 triệu đồng.
Người bị hại nói: Họ yêu cầu tôi đặt cọc 100 triệu đồng (tương đương 10% giá trị căn nhà) nhưng tôi nói vì chưa chuẩn bị kịp, hạ xuống còn 50 triệu đồng, lúc đầu họ không đồng ý và đưa ra mức 80 triệu đồng, thế nhưng kỳ kèo mãi mới đồng ý chốt mức 50 triệu đồng.
Sau đó, họ hẹn qua tháng đi công chứng, làm các thủ tục sang nhượng giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và nhà. Ai ngờ, đến xem lại nhà thì mới hay mình bị lừa. “Lúc đó, biết tôi làm bất động sản, anh bạn gọi điện hỏi giùm có biết ai đã lừa vụ này không, tôi nói không biết và khuyên người bị hại đi trình báo công an để đòi lại tiền”, ông Hưng kể lại.
Các chuyên gia bất động sản cho rằng, chiêu thức mà các đối tượng xấu thường sử dụng chính là lợi dụng có thông tin pháp lý về bất động sản khi được chủ nhà giao cho thời điểm cầm cố nhà (thường là bản sao có công chứng Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất) để rao bán căn nhà cố với giá cực rẻ khi đã gần hết thời hạn giao kèo trong hợp đồng cố nhà. “Chính vì thấy giá rẻ nên nhiều người ham mua và không ngần ngại đặt cọc trước.
Bên cạnh đánh vào tâm lý thích giá rẻ của người mua, họ còn tạo lòng tin khi đưa đến xem nhà, hỗ trợ các thông tin về pháp lý... làm cho người mua khó nghi ngờ”, bà Nguyễn Mai Phương, chuyên gia môi giới bất động sản nói.
Ngoài các chiêu nói trên, các đối tượng chuyên “hành nghề” này còn nghĩ ra nhiều chiêu thức tinh vi như cách “cố lại nhà” cho rất nhiều người khác hoặc giả làm chủ của các bất động sản không phải của mình để cố cho người khác.
Một cán bộ Công an TP.HCM cho biết, thời gian qua đã xảy ra một số vụ việc liên quan đến hiện tượng cầm cố nhà, có trường hợp cầm cố nhà liên quan đến nhiều chủ giao dịch. Nghĩa là sau khi nhận cố nhà, các đối tượng xấu đã ngăn ra thành nhiều phòng hoặc nhận cầm cố đất, xây thành nhiều phòng rồi cố các phòng cho nhiều người khác nhau. Sau đó đối tượng đó ôm tiền bỏ trốn khiến cho chủ nhà và người thuê khốn đốn.

Dấu hiệu của ti phạm lừa đảo

Theo luật sư Lê Quang Vũ, đoàn Luật sư TP.HCM, hành vi cầm cố nhà cho người khác khi đã quá thời hạn hay cầm cố nhà cho nhiều người khác trong cùng một thời điểm để lấy tiền là vi phạm pháp luật, thậm chí là có dấu hiệu tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 139 Bộ luật Hình sự. Những người bị hại có quyền làm đơn tố cáo gửi công an địa phương nơi xảy ra vụ việc. Trường hợp tổng số tiền bị chiếm đoạt từ 500 triệu đồng trở lên thì thuộc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, thẩm quyền điều tra vụ án thuộc Công an TP.HCM.